Na bijna vijf maanden in Oeganda heb ik een aardig beeld gekregen van de Oegandese tuinbouw en cultuur. Toen ik dik een half jaar geleden in aanraking kwam met Xclusive Cuttings, het bedrijf in Oeganda waar ik stage gelopen heb, wist ik niet eens precies waar Oeganda lag. Het beeld van Idia Amien kwam bij mij het eerst naar boven. Na een kleine zoektocht op de kaart, ligt het land in het oosten van Afrika. Met als buurlanden: Kenia Tanzania, Sudan, Congo, Rwanda. Waarbij de laatste drie zeker enige onveiligheid bij mij opriepen. Bij een opvolgend gesprek met een van de directeuren van het bedrijf werd mij verzekerd dat Oeganda een stabiel land is waar het veilig is voor Muzugoes (Blanken).
Xclusive Cuttings is gevestigd een uur rijden ten noorden van Kampala, de hoofdstad van Oeganda. Het bedrijf produceert chrysanten en kalanchoë stek voor de Europese markt. Je kunt wel zeggen dat het midden in de bush ligt. Vanaf de hoofdstad rij je een half uur op een slechte asfalt weg, met vele gaten en geen verkeersregels. Iedereen rijd door elkaar en doet wat hij of zij goed vindt. Het laatste half uur wordt op een op een dirt road afgelegd. Een weg zonder asfalt waar je het echte Oeganda en Afrika ziet. Lemen hutten met palmbladeren op het dak zijn geen uitzondering. Achter deze hutten heeft iedereen een eigen stukje grond waar voor eigen eet groentes en vooral bananen verbouwd worden. Bananen zijn belangrijk in Oeganda. Van avondeten tot rum, alles kunnen ze in Uganda maken van banaan of de bananen plant. Mensen hebben hier dan ook genoeg te eten, wat toch de eerste levensbehoefte is en dus voor rust zorgt.
Dit komt doordat Oeganda een land is met een zeer stabiel klimaat, waardoor alles groeit in elke tijd van het jaar. Het land kent een regenseizoen in oktober, november en in april en mei. Maar dit zijn geen maanden dat het onophoudelijk regent. Vooral een halfuurtje behoorlijk veel en dan de rest van de dag weer een zonnetje. De temperatuur ligt overdag tussen de 22 en 30 graden en s’nachts tussen de 14 en 20 graden Celsius het gehele jaar door. Dit vegetatieve klimaat leent zich uitstekend voor een jaarrond stekproductie. En dat soort bedrijven zijn ook veel gevestigd in Uganda en het areaal breid de komende jaren dan ook uit. Tevens zijn er een aantal rozen tuinders gevestigd in Oeganda. Het areaal van deze tuinders breid niet echt meer uit. Dit komt door de klimaat omstandigheden. De warme avonden in Oeganda houden de knoppen van de roos klein waardoor telers sneller voor Kenia kiezen waar wel koelere avonden gehaald worden.
Het politieke klimaat is voor Afrikaanse begrippen stabiel. Sinds 1986 is de huidige president aan de macht. Deze heeft voor enige economische groei, stabiliteit en veiligheid gezorgd. Oeganda is veilig. Wel staan er voor elke supermarkt gewapende beveiligers maar die staan er vooral preventief. Ook rond het bedrijf waar ik stage gelopen heb liepen deze beveiligers. Maar ook deze hoeven nauwelijks in te grijpen. In de vijf maanden dat ik in Oeganda verbleef, in totaal 1 keer voor iemand die een palmboom wilde stelen.
Corruptie is een groot probleem. Elke overheidsfunctionaris is omkoopbaar, van een politieagent tot de douanebeambte die zeecontainers inklaart. Als bedrijf is het lastig om hieraan niet mee te doen, maar soms ontkomt een bedrijf hier niet aan.
Wat daarnaast opvalt, is dat de mensen vooral niets doen. Vanuit Nederland ben je gewend dat bijna iedereen aan het werk is of naar school gaat overdag. De Oegandese bevolking doet dit duidelijk anders. Hier is het de nationale sport om niets te doen. Vele mensen zitten voor hun hutje of zijn een klein beetje aan het werk op het land om in eigen eten te voorzien. Maar een echte drang om dingen te bereiken mist bij vele.
Het scholingniveau is ook niet naar Europese maatstaven. Er is wel een leerplicht voor de primary school (4-12 jaar). Maar daarna is het de vraag of je ouders geld genoeg hebben om verder te kunnen studeren. Het verschil in kwaliteit is ook opvallend. Een Oegandese universitair geschoolde zou in Nederland nog niet eens een MBO af kunnen maken.
De verschillen in salaris zijn ook een stuk groter dan in de westerse wereld. Een productie medewerker verdient gemiddeld 35 euro per maand. Maar enkele hoge managers gaan al gauw naar de 1000 euro per maand. Dit gaat wel eens gepaard met jaloezie en alle problemen van dien.
Je kunt dus niet van mensen verwachten dat zij weten wat de Nederlandse werkgever van hun verwacht. Zeker als je nagaat dat mensen geen aansluiting hebben op internet en tv en bijna geen opleiding gehad hebben. Met al deze onderdelen rekening houdend is het duidelijk dat zaken hier anders geregeld moeten worden dan in Nederland. Wat je dan ook gelijk op het bedrijf ziet:
- Gemiddeld 5 keer zo veel mensen per handeling
- Alles gebeurt met de hand.
- Hiërarchische bedrijfscultuur
- Alle spullen waar mensen mee werken heeft waarde, dus grote kans op diefstal
Daarnaast is het nodig om alle handelingen die uitgevoerd worden te controleren. Het komt voor dat mensen de eerste week een bepaalde handeling goed doen en de daarop volgende week het totaal verkeerd uitvoeren. De vraag waarom is moeilijk te beantwoorden maar zeker is dat een goede controle noodzakelijk is.
Qua transport mogelijkheden zijn de verbindingen met Amsterdam of Brussel goed. Er gaat elke dag een vlucht vanaf Entebbe airport richting een van deze twee steden. En de gewicht/volume verhouding van stek is optimaal voor luchttransport.
Conclusie is dus dat Oeganda een uitstekend klimaat heeft voor stekproductie. De lonen zijn laag. Transportmogelijkheden zijn goed. Daarentegen hebben mensen een laag opleidingsniveau en zijn mensen niet gewent om te werken. Maar met een goed management met bij voorkeur een aantal ervaren mensen aan de top is goed mogelijk om in Oeganda een tuinbouw bedrijf te runnen.
Dit Gastreport is geschreven door Marc Zuidgeest. Heb jij ook een verhaal te vertellen wat goed zou passen in het concept van Gastreport, schrijf dan naar eigen inzien een artikel en stuur het op naar gastreport@hortireporters.com.
Popularity: 54%
